Przejdź do treści
Wczytuję...

Ścieżka nawigacyjna

Start / Programowanie i naprawa układów BIOS /

Programowanie i naprawa układów BIOS

Znane powiedzenie mówi, że nie każdy bohater nosi pelerynę. Aforyzm ten świetnie oddaje naturę BIOS-u (ang. Basic Input Output System – Podstawowy System Wejścia i Wyjścia) – prawdziwego cichego bohatera naszego laptopa. Często bagatelizowany BIOS odgrywa w pracy komputera rolę, nie mniejszą niż system operacyjny, w którego cieniu często pozostaje.

Co to jest BIOS?

BIOS jest programem, jednak w przeciwieństwie do większości oprogramowania,  z którym mamy na co dzień do czynienia, nie jest instalowany na dysku, lecz karcie pamięci Flash (w nowszych laptopach - dwóch kartach) wbudowanej w płytę główną. BIOS jest pierwszym programem uruchamiającym się po włączeniu komputera. Jego zadaniem jest wykrycie oraz obsługa sprzętu, w tym procesora, karty graficznej, dysku twardego oraz napędu CD/DVD.  Przy każdym uruchomieniu komputera, BIOS rozpoczyna rozpoczyna procedurę POST (ang. Power-On Self-Test – Startowa samokontrola), podczas której sprawdza stan naszego hardware, sygnalizując wszelkie napotkane problemy sekwencją dźwiękową lub widocznym na ekranie monitora komunikatem.  Następnym zadaniem BIOS-u jest wczytanie programu rozruchowego (ang. boot-loader),  uruchamiającego system operacyjny, który przejmuje większość jego zadań.

Jakie są jego funkcje?

BIOS oferuje także możliwość zmiany kolejności bootowania, a co za tym idzie uruchomienie komputera z pendriva (Live USB) lub płyty CD/DVD (Live CD/DVD), przydatną w przypadku konieczności reinstalacji systemu operacyjnego czy zainfekowania naszego OS niektórymi typami złośliwego oprogramowania niemożliwymi do usunięcia z poziomu systemu (np. rootkitami).  Użytkownicy zainteresowani maksymalizacją wydajności komputera, z pewnością docenią opcję przyśpieszenia (potocznie określanego mianem podkręcenia) procesora poprzez zwiększenie częstotliwości taktowania na jego rdzeniach, z której jednak należy korzystać z rozwagą, by nie doprowadzić do zniszczenia CPU.

Problemy z BIOS-em

BIOS jest domyślnie wgrany na płycie głównej, więc najczęściej nie musimy się kłopotać jego instalacją.  Reguła ta – jak każda – ma jednak dwa wyjątki. Pierwszy to konieczność aktualizacji BIOS-u, wywołana najczęściej instalacją nowego sprzętu (np. procesora czy karty graficznej), nieobsługiwanego przez starszą jego wersję.  Drugi to uszkodzenie BIOS-u, powstałe samoczynnie (np. w wyniku zwarcia) lub poprzez działanie użytkownika (choćby jako efekt nagłego odcięcia prądu podczas aktualizacji BIOS-u). 

Uszkodzony BIOS daje o sobie znać w postaci szeregów symptomów, do których należy niemożność uruchomienia komputera (laptop nie startuje lub zatrzymuje się na ekranie producenta płyty głównej), zawieszanie się, komunikaty o błędach (,,niebieski ekran śmierci” w systemach z rodziny Windows, kernel panic na Macu i Linuxie) oraz nagłe zamykanie systemu. W takiej sytuacji konieczne jest przeprogramowanie BIOS-u, co można zrobić z poziomu aplikacji, nośnika startowego, bądź programatora. Ostatnia opcja wymaga rozebrania laptopa i wymontowania karty Flash będącej nośnikiem BIOS-u, stosuje się ją jako ostatnią deskę ratunku, gdy komputer się nie uruchamia i/lub doszło do mechanicznego uszkodzenia układu BIOS-u, zmuszającego do jego wymiany.

Dawid